Συνεργασία: Η οικονομική τιτανομαχία ΗΠΑ - Κίνας

Κυριακή, 5 Αυγούστου 2012 - 11:59

Συνεργασία: Η οικονομική τιτανομαχία ΗΠΑ - Κίνας

Εάν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει υπολογίσει σωστά, σε τέσσερα μόλις χρόνια από σήμερα οι ΗΠΑ δεν θα είναι πλέον η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Έως το 2016, το συνολικό προϊόν της οικονομίας της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας θα ξεπεράσει εκείνο των ΗΠΑ. Εάν η πρόβλεψη επαληθευτεί, οι Αμερικανοί θα δουν το έθνος τους να κατεβαίνει από ένα βάθρο στο οποίο βρίσκεται τόσο πολύ καιρό που οποιαδήποτε άλλη θέση φαντάζει απλά αδιανόητη.

Προς το παρόν, οι ΗΠΑ διατηρούν ένα σημαντικό προβάδισμα στο συνολικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν. Το 2011, το ΑΕΠ των ΗΠΑ διαμορφώθηκε λίγο πάνω από τα 15 τρισεκατομμύρια δολάρια, επίπεδο υπερδιπλάσιο σε σχέση με τα 7 τρισ. δολάρια του κινεζικού ΑΕΠ. Εάν υπολογιστούν με βάση την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης (PPP) -η οποία σε αντίθεση με τον υπολογισμό του ονομαστικού ΑΕΠ δεν απαιτεί τη μετατροπή των γουάν σε δολάρια- τα δύο μεγέθη βρίσκονται πιο κοντά, αλλά η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να κατέχει την πρώτη θέση με ΑΕΠ 15 τρισ. δολαρίων έναντι 11 τρισ. δολαρίων της Κίνας. Η πρόβλεψη του ΔΝΤ έχει στηριχτεί στον υπολογισμό της αγοραστικής δύναμης.

Ανεξάρτητα από την κατάσταση της χώρας, εάν και όποτε η Κίνα καταστεί η μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, ο μέσος Κινέζος πολίτης θα είναι σημαντικά φτωχότερος από τον μέσο Αμερικανό. Με πληθυσμό περίπου 1,3 δισεκατομμυρίων ατόμων, το κεφαλήν εισόδημα της Κίνας -υποθέτοντας ότι ο τρέχων ρυθμός δημογραφικής αύξησης θα διατηρηθεί-  θα υπερβαίνει μετά βίας τα 13.000 δολάρια έως το 2016. Συγκριτικά, το κατά κεφαλήν εισόδημα των Αμερικανών εκτιμάται ότι έως τότε θα έχει ανέλθει στα 57.200 δολάρια. Δεδομένου ότι ο πληθυσμός των ΗΠΑ των περίπου 315 εκατ. ατόμων αντιστοιχεί μόλις στο ένα τέταρτο του πληθησμού του αναδυόμενου ανταγωνιστή, το Πεκίνο θα χρωστά τον οικονομικό του θρίαμβο κυρίως σε απόλυτους αριθμούς.

Υπάρχει ένας ιστορικός αντίλαλος στην οικονομική αντιπαλότητα ΗΠΑ-Κίνας. Ενώ τα ακριβή μεγέθη είναι δύσκολο να ανιχνευθούν, μελέτες της παραγωγικής δυναμικότητας δείχνουν ότι οι ΗΠΑ ξεπέρασε τη Βρετανία, την πρώην κυρίαρχη πρωταθλήτρια του ΑΕΠ, γύρω στο 1880. «Στη στροφή του 20ου αιώνα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι πολίτες αντιλαμβάνονταν πλήρως την αυξανόμενη δύναμη της Αμερικής», λέει ο Eric Foner, καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια. «Γύρω στο 1900, παράγονταν στις ΗΠΑ τόσα βιομηχανικά αγαθά, όσα στη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία μαζί. Τα προϊόντα που κατασκευάζονταν εδώ πλημμύριζαν τις αγορές τους». «Οι ΗΠΑ έχουν παντιέρα τους το ελεύθερο εμπόριο», λέει ο Foner «ωστόσο η άνοδος της Αμερικής τον 19ο αιώνα συνοδεύτηκε από ισχυρή προστασία του κράτους. Εμείς πουλούσαμε αγαθά στο εξωτερικό, αλλά δεν θέλαμε άλλες χώρες να πωλούν αγαθά εδώ». Σας θυμίζει κάτι;

Το πόσο γρήγορα η Κίνα θα προσπεράσει τις ΗΠΑ θα εξαρτηθεί από διάφορους παράγοντες που είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Το μοντέλο του ΔΝΤ υποθέτει ότι το Πεκίνο θα διατηρήσει τον υγιή ρυθμό ανάπτυξης, που διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο γύρω στο 10% την τελευταία δεκαετία. Υπάρχουν όμως ενδείξεις πως η κινεζική οικονομία επιβραδύνεται. Το ΑΕΠ της χώρας αυξήθηκε με ετησιοποιημένο ρυθμό 7,6% κατά το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, από 8,1% στο αμέσως προηγούμενο τρίμηνο. Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ έχουν εγκλωβιστεί σε ρυθμό ανάπτυξης που κυμαίνεται μεταξύ 1,3% και 3% από τις αρχές του 2011. Η αμερικανική οικονομία «έτρεξε» με ρυθμό 1,9% στο πρώτο τρίμηνου του 2012 -βραδύτερο του αναμενόμενου- σημειώνοντας ωστόσο καλύτερη επίδοση από τα περισσότερα βιομηχανοποιημένα κράτη.

Σε μακροπρόθεσμη βάση, η δεύτερη θέση πίσω από την Κίνα ίσως να μην είναι και τόσο ενοχλητική. Η άνοδος της Κίνας ωφελεί τις ΗΠΑ, διότι παρέχει μια καταναλωτική βάση για τα αμερικανικά αγαθά, όπως αναφέρει ο ειδικός σε θέματα κινεζικής οικονομίας, Edward S. Steinfeld στο βιβλίο του «Παίζοντας το παιχνίδι μας: Γιατί η άνοδος της Κίνας δεν απειλεί τη Δύση (Playing Our Game: Why China’s Rise Doesn’t Threaten the West)». «Η Κίνα δεν εξυπηρετεί μόνο τα δικά της συμφέροντα, αλλά και τα δικά μας», γράφει ο Steinfeld. "Ο παγκόσμιος καταμερισμός της εργασίας που έχει καλλιεργήσει η Κίνα είναι ο ίδιος εκείνος καταμερισμός που επέτρεψε στα πλουσιότερα έθνη του κόσμου... να πρωτοστατήσουν στην τεχνολογική καινοτομία και την εμπορική δημιουργικότητα." Όλα αυτά μπορεί να είναι αλήθεια, αλλά μετά από μια παγκόσμια κυριαρχία της αμερικανικής οικονομίας που πιθανόν να ξεπερνά τα 135 χρόνια, πολλοί Αμερικανοί ίσως είναι δύσκολο να συμβιβαστούν με την ιδέα της δεύτερης θέσης.

Παναγιώτης Παγκάκης