Η Γερμανική εξωτερική πολιτική και η μεταβαλλόμενη Παγκόσμια Τάξη

Τετάρτη, 10 Ιανουαρίου 2018 - 10:41

Η Γερμανική εξωτερική πολιτική και η μεταβαλλόμενη Παγκόσμια Τάξη

Είναι προφανές ότι η προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ και η αντιφατική έως χαοτική εξωτερική του πολιτική τείνει να προκαλέσει γεωπολιτικές αναταραχές, αναταραχές που γίνονται ιδιαίτερα αισθητές στην Ευρώπη. Σημαντικοί ηγέτες των χωρών της ΕΕ φαίνεται να θέλουν να ξεφύγουν από τους στενούς δεσμούς με τις ΗΠΑ και να αναζητήσουν τον δικό τους δρόμο στην διεθνή πολιτική, εξακολουθώντας όμως να υπηρετούν τα οράματα της Νέας Παγκόσμιας Τάξης.

Η γερμανική εξωτερική πολιτική, η οποία είναι σημαντικό σκέλος της διατλαντικής συμμαχίας με τις ΗΠΑ, αντιλαμβάνεται ότι είτε θα προσπαθήσει να αναλάβει τα ηνία της παγκόσμιας τάξης ή χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα με την πολυπολική τους πολιτική θα αναλάβουν αυτό τον ρόλο. Το Βερολίνο γνωρίζει ότι η παγκόσμια κυριαρχία των ΗΠΑ αποτελεί πλέον ιστορικό παρελθόν και ότι η «γερμανική» Ευρώπη θα πρέπει να αναλάβει την κυριαρχία στην μεταβαλλόμενη παγκόσμια τάξη. Η έως τώρα αυτονόητη πολιτική σύμφωνα με την οποία η Γερμανία θεωρούσε τις ΗΠΑ ως προστάτιδα δύναμη έχει καταρρεύσει, η ψυχρή ανάλυση των γεγονότων δείχνει προς μια κατεύθυνση ενδεχόμενης συγκρουσιακής πορείας με τον διατλαντικό σύμμαχο.

Η άποψη του Βερολίνου, μια άποψη που υποστηρίζουν όλες οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας με εξαίρεση το πατριωτικό και εθνικιστικό κίνημα του AfD (Εναλλακτική για την Γερμανία), είναι ότι η Γερμανία θα πρέπει να αναλάβει περισσότερες «ευθύνες» στην παγκόσμια γεωπολιτική σκηνή, και σε στρατιωτικό επίπεδο, ευθύνες οι οποίες θα πρέπει να αποτελέσουν καθοριστικό παράγοντα της εξωτερικής της πολιτικής. Τουτέστιν η Γερμανία αναζητά ένα νέο παγκόσμιο στρατηγικό ρόλο καθώς και μια νέα στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ, σχέση στην οποία δεν θα παίζει πλέον τον ρόλο του ακολούθου.

Για την Γερμανία είναι σαφές ότι το Πεκίνο, η Μόσχα και η Τεχεράνη αμφισβητούν την αποφασιστικότητα της Δύσης και υπερασπίζονται αξίες οι οποίες συγκρούονται με τα συμφέροντα της Νέας Παγκόσμιας Τάξης. Αντιλαμβάνεται επίσης η Γερμανία ότι αυτά τα συμφέροντα δεν θέλει να τα υπερασπιστεί η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ, στο πλαίσιο της πολιτικής της «America First». Το ρυθμιστικό πλαίσιο αυτής της παγκόσμιας τάξης έως τώρα ήταν υπαγορευμένο από τις ΗΠΑ, ήδη από το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Όμως από το 2017 το Βερολίνο διαβλέπει μια εξασθενημένη προβολή ισχύος των ΗΠΑ, κάτι που έγινε ορατό στην Μέση Ανατολή, αλλά και στην Νοτιοανατολική Ασία.

Το Βερολίνο έχει αντιληφθεί ότι η Ρωσία με την Κίνα έχουν μακροπρόθεσμες στρατηγικές, εξ άλλου αυτό υποδηλώνει η δημιουργία του οργανισμού SCO (Shanghai Cooperation Organisation) και των BRICS, καθώς και η κατασκευή του νέου «δρόμου του μεταξιού», στρατηγικές οι οποίες απειλούν τα συμφέροντα της Δύσης και οι οποίες δεν αντιμετωπίζονται με συγκρίσιμες δυτικές στρατηγικές. Οι έως τώρα μονοπολικές αξιώσεις των ΗΠΑ και η πολιτική στρατιωτικών επεμβάσεων δεν φαίνεται να μπόρεσαν να αποκρούσουν τους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς Ρωσίας και Κίνας, το Βερολίνο συνειδητοποιεί ότι πρέπει να αναλάβει τα ηνία στην παγκόσμια αρένα, υπερασπιζόμενο τις «αξίες» της Νέας Παγκόσμιας Τάξης.

Πιστεύει δε ακράδαντα ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον υπεύθυνες για το στατικό οικοδόμημα της Νέας Τάξης, κάτι που σημαίνει εξεύρεση νέας στρατηγικής σχέσης με τον διατλαντικό σύμμαχο. Ο κόσμος σύμφωνα με το Βερολίνο δεν είναι πλέον μια παγκόσμια κοινότητα των ΗΠΑ στην οποία η Γερμανία εκτελούσε χρέη υποδεέστερα από αυτά που της αναλογούν. Η νέα στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ θα πρέπει να επικεντρώνεται στα ευρωπαϊκά και γερμανικά συμφέροντα και θα αψηφά την κυριαρχία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, είναι γνωστό ότι η γερμανική εξωτερική πολιτική έως τώρα διευθυνόταν από την Ουάσιγκτον.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα αμφισβητηθεί η εταιρική σχέση με τις ΗΠΑ, σημαίνει όμως ότι αυτή η σχέση δεν θα είναι αρκετή για να διασφαλιστούν τα μακροπρόθεσμα στρατηγικά συμφέροντα της Γερμανίας, καθώς γίνεται αντιληπτό ότι η «απόσυρση» των ΗΠΑ από την παγκόσμια κυριαρχία δεν είναι πολιτική ενός προέδρου και δεν θα αλλάξει θεμελιωδώς και μετά τις επόμενες αμερικανικές εκλογές. Σε αυτή την βάση η γερμανική εξωτερική πολιτική είναι έτοιμη σε εταιρικό στρατηγικό συνδυασμό συμφερόντων με τις ΗΠΑ, αλλά ουδόλως σε υποταγή στην αμερικανική πολιτική.

Για το σημερινό Βερολίνο η Ρωσία παραμένει ο υπ’ αριθμόν ένα γεωπολιτικός αντίπαλος, εξ άλλου η αντιρωσική στάση της Μέρκελ και του πολιτικού κατεστημένου είναι γνωστή. Όμως η γερμανική εξωτερική πολιτική αντιλαμβάνεται ότι σταθερότητα και ασφάλεια στην Ευρώπη μπορούν να υπάρχουν μόνο σε συνεργασία με την Μόσχα και όχι εναντίον της, σε αντίθετη περίπτωση η Γερμανία θα ήταν το πρώτο θύμα ενός θερμού πολέμου.

Παρ’ όλα αυτά η Γερμανία παίρνοντας την σκυτάλη ως ηγέτιδα της νεοφιλελεύθερης Δύσης θέλει να συνεχίσει την επιθετική εξωτερική πολιτική έναντι της Ρωσίας, όμως οι ονειρώξεις της Νέας Παγκόσμιας Τάξης που καθρεπτίζονται στο κατεστημένο της πολιτικής σκηνής της Γερμανίας έχουν ημερομηνία λήξης, καθώς οι ευρωπαϊκοί λαοί αντί των «γερμανικών λύσεων» προτιμούν πλέον τις «εθνικές λύσεις» στα προβλήματα τους και οδεύουν προς μια «μετα- Δυτική» εποχή.

Γ. Λιναρδής