Ένα διαφορετικό σχέδιο εξόδου από την κρίση

Δευτέρα, 5 Μαρτίου 2012 - 17:38

Ένα διαφορετικό σχέδιο εξόδου από την κρίση

Σε προηγούμενο άρθρο μου, με τίτλο «Φόρος Αφαιρούμενης Αξίας (Φ.ΑΦ.Α.): Ένα Σχέδιο Εξόδου από την Κρίση» (εφημερίδα Χ.Α. της Τε17/11/10), είχα προτείνει την επέκταση του 5ήμερου σε 6ήμερο χωρίς αύξηση αποδοχών με σκοπό την επίτευξη πλεονάσματος 20% του ΑΕΠ κάθε χρόνο, που μέσα σε 5-6 χρόνια θα υπερκάλυπτε το δημόσιο χρέος. Υπ’ όψιν ότι το δημόσιο χρέος όταν πρωτοπαρουσιάστηκε η πρόταση αυτή (παραμονές της υπογραφής του «Μνημονίου», δηλαδή τον Μάιο του 2010) ήταν μικρότερο του 120% του ΑΕΠ, ενώ σήμερα έχει φθάσει στο 150% του ΑΕΠ. Βέβαια το σχέδιο εκείνο απαιτούσε θυσίες και για τους εργαζομένους και για το κεφάλαιο εξ’ ίσου (όχι περισσότερες πάντως από αυτές που πράγματι έγιναν, και μάλιστα που έγιναν μόνο από τους εργαζομένους). Ίσως λοιπόν να μην ήταν και τόσο ελκυστικό για να εφαρμοστεί στην πράξη. Ίσως και να νομίζουμε ότι μπορούμε να βγούμε από την κρίση χωρίς δουλειά, αλλά συνεχίζοντας να δανειζόμαστε!

Θα προσπαθήσω λοιπόν σε αυτό το άρθρο να υποδείξω ένα διαφορετικό τρόπο εξόδου από την κρίση «χωρίς επιπλέον δουλειά», παρά μόνο εφαρμόζοντας τη γνωστή μακροοικονομική θεωρία που βασίζεται στις ιδέες του Κέινς. Κατ’ αρχήν λοιπόν για να υπάρχει οικονομική ισορροπία θα πρέπει η επένδυση (i) να ισούται ακριβώς με την αποταμίευση (s). Τούτο λοιπόν θα μπορούσε να γίνει με τη μόνιμη εξίσωση του i με το s κατά τον τρόπο που υποδεικνύω στο άρθρο μου στην εφημερίδα μας (εφ. Χ.Α., Τε23/02/11) με τίτλο «Τράπεζες και Τόκος». Συγκεκριμένα με την εξίσωση του επιτοκίου δανεισμού (i%) και του επιτοκίου ταμιευτηρίου (s%). Ας γίνουμε λοιπόν περισσότερο αναλυτικοί, τουτέστιν «επιστημονικοί».

Αν Q παριστάνει το ΑΕΠ (συντόμως «προϊόν») και i,αντιστοίχως s, την επένδυση, αντιστοίχως αποταμίευση, τότε η ευθεία επενδύσεων (i) θα είναι παράλληλη στον άξονα των Q και η ευθεία αποταμίευσης (s) θα την τέμνει σε ένα σημείο Α που αντιστοιχεί σε προϊόν Q0 (βλ. Σχ. 1). Το σημείο αυτό θα αντιστοιχεί σε οικονομική ισορροπία. Υποστηρίζεται κοινώς ότι για να βγούμε από την κρίση πρέπει να αυξήσουμε τις επενδύσεις, μετατοπίζοντας την (i) στη θέση (i΄), οπότε η τομή της Β με την (s) θα αντιστοιχεί σε περισσότερο προϊόν, έστω Q΄0, η δε «ισορροπία» κατ αυτόν τον τρόπο θα μετατοπισθεί από το Α στο Β. Τούτο όμως είναι μεγάλο σφάλμα διότι προϋποθέτει σιωπηρά ότι βρισκόμαστε ήδη σε κατάσταση ισορροπίας, στο Α.

Αυτό όμως δεν είναι σωστό. Στην πραγματικότητα το ότι είμαστε σε κρίση σημαίνει ακριβώς ότι βρισκόμαστε πολύ αριστερότερα του Α σε κάποια θέση που αντιστοιχεί σε προϊόν έστω Q*. Αν λοιπόν πάμε από την (i) στην (i΄) όπως επιδιώκεται, απλώς τούτο σημαίνει ότι απομακρυνόμαστε περισσότερο από την κατάσταση ισορροπίας, γιατί τότε θα πάμε από το Q0 στο Q΄0 με Q΄0 > Q0, οπότε η απόσταση Q΄0 - Q* θα γίνει τότε μεγαλύτερη από τη σημερινή απόσταση Q0 - Q*. Η «ανισορροπία» δηλαδή θα αυξηθεί. Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε θα ρωτήσει ίσως κανείς. Εκείνο που προτείνουμε για να βγούμε πραγματικά από την κρίση, δηλαδή για να πετύχουμε ακριβώς το i = s, μπορεί να γίνει σε δύο φάσεις, τις οποίες περιγράφω παρακάτω. 1η φάση. Κατ’ αρχήν θα πρέπει να πετύχουμε την εξισορρόπηση της οικονομικής κατάστασης μετατοπίζοντας την ευθεία αποταμίευσης από τη θέση (s) στη θέση (s΄) (βλ. Σχ. 2), έτσι ώστε η ευθεία (s΄) να τέμνει την (αμετάβλητη προς το παρόν) ευθεία επενδύσεων (i) σε ένα σημείο, έστω Γ, που να αντιστοιχεί στο (αμετάβλητο προς το παρόν) ρεαλιστικό προϊόν Q*. Την αύξηση αυτή των αποταμιεύσεων μπορούμε να την πετύχουμε αυξάνοντας γενναία το επιτόκιο ταμιευτηρίου πηγαίνοντάς το π.χ. στο s = 10%.

2η φάση. Αφού πρώτα απαραίτητα επιτευχθεί η ισορροπία στο Γ, εν συνεχεία αυξάνουμε τις επενδύσεις, μετατοπίζοντας την ευθεία επενδύσεων από τη θέση (i) στη θέση (i΄) (βλ. Σχ. 3), κρατώντας σταθερή την ευθεία αποταμιεύσεων στη θέση (s΄). Με τον τρόπο αυτό η ισορροπία θα μετατοπισθεί από το Γ στο Δ, που αντιστοιχεί σε προϊόν έστω Q+. Προφανώς θα είναι Q+ > Q* και έτσι η πολυπόθητη αύξηση τού ΑΕΠ θα έχει επιτευχθεί. Τη χαρακτηριστική της 2ης φάσης γενναία αύξηση των επενδύσεων μπορούμε να την πετύχουμε με μία δραστική μείωση τού επιτοκίου δανεισμού π.χ. στο i = 10%, εξισώνοντάς το με το επιτόκιο αποταμίευσης που πρέπει να παραμείνει στην τιμή της 1ης φάσης, δηλ. στο s = 10% σταθερά, για να έχουμε μόνιμη ισορροπία.

Από εκεί και πέρα θα πρέπει η κυβέρνηση να κάνει το κρίσιμο βήμα και να εθνικοποιήσει πλήρως το τραπεζικό σύστημα, αφού δεν θα μπορεί πλέον να σταθεί στα πόδια του χωρίς κέρδη (γιατί i% = s%) (βλ. και «Τράπεζες και Τόκος»).